In dit nummer:
In memoriam Ed van Zomeren door de redactie In memoriam naar aanleiding van het overlijden van Ed van Zomeren, oud-voorzitter van de Historische Kring Zuidhorn, 1983-1987, op 18 november 2016.
‘Ik wil Geert Reinders hebben, maar kan hem niet krijgen’ : de affaire tussen Geert Reinders en Catharina Costerus door Kees Kugel Catharina Costerus, dochter van de dominee, zou een affaire hebben met Geert Reinders, molenaarsknecht. Hoewel Geert Reinders bevriend was met haar broer, kon dat natuurlijk niet. Geert Reinders werd later boer in de Garnwerderhoek en was eerste die met het enten van vee tegen de veepest begon. Petrus Camper beweerde later in Engeland dat het idee om vee te enten van hem was.
De eerste gemeentehuizen van Zuidhorn door Nico Attema Het bestuur van een kleine plattelandsgemeente als Zuidhorn had ook in de 19e eeuw nog maar een bepekt aantal taken en de burgemeester hield thuis kantoor. De ruimten voor publieke diensten en voor het houden van van vergaderingen werd gehuurd bij en lokale kastelein. In het artikel een beschrijving van de omgang door het dorp van het ‘Huis der Gemeente’ naar het in 1916 door Siekman in retrostijl ontworpen gemeentehuis naast In ’t Holt.
Weidewagen uit Noordhornertolhek door Anne Drentje Noordhornertolhek is het kleine plaatsje waar het Hoendiep en het Van Starkenborghkanaal samenkomen. Vroeger was hier een tol en dus een plek waar schepen voor kortere of langere tijd moesten aanleggen. Redenen genoeg voor een kroeg, kruidenierswinkeltje en een smid. Een van de smeden was Johannes van der Woude (†1941). Van der Woude maakte onder andere weidewagens. Dat is een melkmachine met vacuümpomp die naar de koeien werd gereden. Van der Woudes model had, heel praktisch, een leiding ruim boven de koeien.
De voormalige Hervormde kerk van Enumatil door Kees Kugel Wie zomers op het terras bij Tante Til in Enumatil naar de overkant kijkt, ziet in de gevel van het dubbele woonhuis daar de contouren van kerkramen. In dit artikel de geschiedenis van dat gebouw en daarmee een boeiend stuk regionale kerkgeschiedenis. Tot halverwege de 19e eeuw had Enumatil geen kerk. Men kerkte in Lettelbert. Men moest daarvoor door de weilanden over een smal, modderig kerkepad. De Afscheiding in 1834 was aanleiding om in maart 1847 in Enumatil een kerkgebouw in te wijden.
Fietsen naar Groningen, langs het kanaal door Anne Drentje Mijmeringen over en herinneringen aan het fietsen over het fietspad Dorkwerd-Spanjaardsdijk langs de noordkant van het Van Starkenborghkanaal in de tijd voor het pad werd opgeknapt. Met onder andere een rustig grazende ree ter hoogte van Het Stort met de zang van Mick Jagger vanuit het Stadspark.
Slag bij Noordhorn, waar precies? door Nico Attema In tegenstelling tot de slagvelden bij Heiligerlee (1568) en Mook (1574) ligt langs de Friesestraatweg het veld waar de Slag bij Noordhorn (1581) er nog herkenbaar bij. Met behulp van kaarten en de beschrijving door Verdugo wordt geprobeerd de bewegingen van de troepen van Norreys, Willem Lodewijk en Sonoy tegenover die van Verdugo in het veld ten noordwesten van Noordhorn terug te leggen. Schrijver concludeert, dat de Staatse troepen in de buurt van de boerderij van Vermuë moeten hebben gestaan en de Spaanse van Verdugo minder dicht bij Noordhorn dan algemeen wordt aangenomen.
Terug op het oude spoor door Anne Drentje De nieuwe spoorbrug is gebouwd ten zuiden, naast de op 14 juni 1933 in gebruik genomen oude spoorbrug. Daar lag nog de oude spoordijk van het tracé uit 1866. Daarmee is de trein weer terug op het oude spoor. De oude spoorbrug is op land gebouwd. Daarna is het Van Starkenborghkanaal er ons door gegraven.
Paspoort van een Zuidhorner uit 1860 door Nico Attema Via het zinnetje in het internet “Het originele paspoort van Johan Hora Buma is in het bezit van de heer Siertsema te Winterwijk” is contact gelegd met een nakomeling van de laatste Heer van Klinckema. Beschreven wordt het paspoort dat op 5 maart 1860 in Groningen door de Commissaris des Konings Soetens van Roijen is afgegeven.