Lezing van Geert Jonker over de Bende van Oldekerk

Op donderdag 11 april om 20.00 uur wordt in het Cultureel Centrum Zuidhorn een lezing
gehouden door Geert Jonker over “De Bende van Oldekerk”, een verzwegen viervoudige moord
door de Sicherheitsdienst die plaats vond op 6 oktober 1944 in Oldekerk.
In de nazomer van 1944 werd de Groningse regio Oldekerk geplaagd door een serie gewapende
roofovervallen op welgestelde landbouwers en veehouders. De overvallers deden zich voor als
Landwachters of Grüne Polizei. Het spoor van de overvallers leidde naar ‘Klein Rusland’, een
blokje van vier piepkleine huurwoningen voor de allerarmsten, weggestopt te Faan, aan de
buitenrand van de gemeente Oldekerk. Op de avond van 6 oktober 1944 maakte de
Sicherheitsdienst daar een bloedig einde aan ‘De Bende van Oldekerk’. De drie opgeschoten
daders en een onschuldige zestigjarige huisvader vonden daarbij de dood. Nabestaanden,
autoriteiten en inwoners van de gemeente Oldekerk zwegen over het bloedbad. Het voorval
ontglipte daarmee aan de geschiedschrijving. Wat gebeurde er precies op die fatale 6e oktober
1944? Wie waren de slachtoffers, waarom gingen ze op het roverspad en waarom was de
Sicherheitsdienst zo naarstig naar ze op zoek? En waarom werden deze moorden in de doofpot
gestopt?
Oud-Zuidhorner Geert Jonker is een nazaat van de slachtoffers en deed jarenlang onderzoek naar
de achtergronden van deze brute moordpartij, die bijna aan de geschiedschrijving was ontglipt.
In zijn boek komen alle feiten rond het drama boven tafel en toont hij aan hoe complex de
omstandigheden waren geweest die tot het bloedbad hadden geleid. Maar ook stelt hij de toch
wel onverkwikkelijke rol ter discussie die het naoorlogse Oldekerker gemeentebestuur speelde in
de nasleep rond de graven op de Algemene Begraafplaats in Niekerk.
Recensie Traces of War
‘In zijn inleiding schrijft Jonker dat zijn boek bestemd is “voor de afstammelingen van de
betrokkenen en voor de inwoners van het Zuidelijk Westerkwartier van toen en van nu”. Dat is
mooi, maar zo’n bescheiden uitspraak doet geen recht aan de kwaliteiten van dit boek. Het is
microgeschiedenis in optima forma, gebaseerd op deugdelijk bronnenonderzoek en goed
geschreven. Het resultaat is een grondige studie naar een voorval dat goeddeels verdwenen was
in het grote vergeetboek of hooguit een voetnoot was in de lokale geschiedenis van Groningen
tijdens de bezetting. Het is de verdienste van Jonker dat hij die voetnoot heeft opgekrikt naar een
hoofdstuk in de geschiedenis van collaboratie en verzet in Nederland.’
Het belooft een uiterst interessante lezing te worden waarvoor we u van harte uitnodigen!